جواب کوتاه: اگر هوای دریچهها سرد است ولی باد کولر ماشین کم شده، در بیشتر موارد مشکل از مسیر هواست، نه از گاز کولر. شایعترین مقصرها به ترتیب احتمال معمولاً اینها هستند: فیلتر کابین کثیف یا گرفته، گرد و خاک و برگ جمعشده روی پرههای اواپراتور، ایراد در فن بخاری (موتور دمنده) یا مقاومت و رله آن، و دریچههای تنظیم هوا که درست باز و بسته نمیشوند. گاهی هم یخ زدن اواپراتور باعث میشود باد بعد از مدتی کم شود. خبر خوب اینکه بخشی از این موارد را خودتان هم میتوانید بررسی کنید.
خیلی از مشتریها وقتی وارد مغازه میشوند، اولین جملهشان این است: «کولرم گاز ندارد، باد نمیدهد.» اما وقتی دست جلوی دریچه میگیریم، هوا سرد است؛ فقط زورش کم است. این دو مشکل کاملاً با هم فرق دارند و اگر قاطی شوند، ممکن است پول شارژ گاز بدهید و مشکل سر جایش بماند. در این مطلب توضیح میدهم کم بودن باد کولر ماشین از کجا میآید و چطور مرحلهبهمرحله علتش را پیدا کنیم.
اول تشخیص بدهید: باد کم است یا سرما کم است؟
قبل از هر کاری این دو حالت را از هم جدا کنید، چون مسیر عیبیابیشان کاملاً متفاوت است:
| نشانه | باد کم (مشکل جریان هوا) | سرمای کم (مشکل مدار گاز) |
|---|---|---|
| حس دست جلوی دریچه | هوا سرد است ولی ضعیف بیرون میآید | باد قوی است ولی خنک نیست |
| تغییر دور فن | با بالا بردن دور، فرق زیادی حس نمیشود | دور فن درست عوض میشود |
| در حالت بخاری | بخاری هم باد کمی دارد | بخاری معمولاً با قدرت باد میدهد |
| مسیر بررسی | فیلتر کابین، اواپراتور، فن، دریچهها | گاز، کمپرسور، کندانسور، شیر انبساط |
یک نکته کلیدی: چون فن بخاری و کولر در بیشتر ماشینها یکی است و هوا از یک مسیر رد میشود، اگر در حالت بخاری هم باد ضعیف است، تقریباً مطمئن باشید مشکل از مسیر هواست و ربطی به گاز ندارد. اگر باد قوی است ولی هوا خنک نیست، مطلب کولر خودرو ابتدا سرد است و بعد گرم میشود برای شما مفیدتر است.
علتهای رایج کم بودن باد کولر ماشین
۱. فیلتر کابین کثیف یا گرفته
رایجترین و ارزانترین علت همین است. فیلتر کابین جلوی گرد و خاک، دوده و برگ را میگیرد و به مرور خودش مسدود میشود. در شهرهای پرگرد و غبار و ماشینهایی که زیاد در ترافیکاند، این گرفتگی زودتر اتفاق میافتد. بعضی وقتها هم میبینیم فیلتر سالها عوض نشده یا اصلاً برعکس جا افتاده است.
اگر فیلتر کابین ماشینتان در دسترس است (در بسیاری از خودروها پشت داشبورد سمت شاگرد یا زیر درپوش جلوی شیشه)، درش بیاورید و نگاه کنید. فیلتری که خاکستری تیره، پر از برگ یا بودار است باید عوض شود. جزئیات بیشتر را در راهنمای تعویض فیلتر کابین کولر خودرو نوشتهایم.
۲. کثیفی و گرفتگی پرههای اواپراتور
اگر ماشین مدتها بدون فیلتر کابین کار کرده یا فیلترش پاره بوده، گرد و خاک و پرز مستقیم روی پرههای اواپراتور کولر مینشیند. چون سطح اواپراتور همیشه کمی خیس است، این خاکها به آن میچسبند و یک لایه نمدی درست میکنند که هم جلوی باد را میگیرد و هم گاهی بوی نامطبوع میدهد.
نشانهاش این است که حتی با فیلتر نو هم باد آنطور که باید بیشتر نمیشود. تمیز کردن اواپراتور بسته به مدل ماشین گاهی با اسپری و از مسیر فیلتر ممکن است و گاهی نیاز به باز کردن بخشی از داشبورد دارد؛ این کار را بهتر است به تعمیرکار سپرد.
۳. یخ زدن اواپراتور
حالت خاصی که خیلیها را گیج میکند: کولر اول با باد خوب کار میکند، اما بعد از مدتی رانندگی (مخصوصاً در مسیرهای طولانی یا هوای شرجی) باد کم و کمتر میشود. یکی از احتمالها این است که روی اواپراتور یخ بسته و راه هوا را گرفته است. اگر ماشین را خاموش کنید و کمی صبر کنید، یخ آب میشود و باد دوباره برمیگردد.
علت یخ زدن میتواند ایراد در سنسور یا ترموستات اواپراتور، جریان هوای کم (مثلاً به خاطر همان فیلتر گرفته) یا مقدار نادرست گاز باشد. تشخیص قطعی این مورد با تست و گیج انجام میشود، نه با حدس. درباره نقش سنسور در این مشکل، مطلب سنسور دمای اواپراتور کولر خودرو را ببینید.
۴. ضعف فن بخاری (موتور دمنده)
فن بخاری همان موتوری است که هوا را از روی اواپراتور و رادیاتور بخاری عبور میدهد. اگر بلبرینگ یا بوش آن خشک شده باشد، ذغالها ساییده شده باشند یا پرهها شکسته یا پر از برگ و آشغال باشند، دور موتور پایین میآید و باد ضعیف میشود. صدای زوزه، تقتق یا خشخش از پشت داشبورد سمت شاگرد معمولاً نشانه همین است.
۵. مقاومت یا رله فن
اگر باد در بعضی دورها اصلاً نمیآید یا فقط روی دور آخر قوی است، معمولاً پای مقاومت فن یا ماژول کنترل دور در میان است. این حالت را جداگانه در مطلب فن بخاری فقط روی دور آخر کار میکند بررسی کردهایم. ضعیف بودن ولتاژ رسیده به فن، سوکت شل یا سیمکشی اکسیدشده هم میتواند دور فن را کم کند.
۶. دریچهها و فلاپهای تنظیم هوا
داخل جعبه تهویه چند دریچه (فلاپ) هست که مسیر هوا را بین صورت، پا و شیشه و همچنین بین هوای بیرون و گردش داخلی عوض میکنند. اگر سیم گاز این دریچهها در رفته باشد، موتورک (اکچویتور) آن خراب شده یا دندهاش شکسته باشد، بخش زیادی از باد به جای دریچههای صورت به سمت پا یا شیشه میرود و راننده حس میکند باد کم است. نشانهاش این است که با عوض کردن حالتها، جای خروج هوا درست عوض نمیشود یا صدای تقتق از پشت داشبورد میآید.
۷. اشیای خارجی و مسیر ورودی هوا
برگ و آشغالی که از زیر درپوش جلوی شیشه وارد میشود، گاهی دهانه ورودی هوا یا خود فن را میگیرد. در ماشینهایی که شب زیر درخت پارک میشوند این مورد را زیاد میبینیم. حتی گاهی لانه موش یا تکه پلاستیک داخل مسیر هوا پیدا کردهایم.
عیبیابی قدمبهقدم کم بودن باد کولر ماشین
این ترتیب از ساده و ارزان به پیچیده و گران است؛ بهتر است به همین ترتیب جلو بروید:
- فن را روی دورهای مختلف بگذارید و ببینید باد در همه دورها کم است یا فقط در بعضیها.
- حالت بخاری را هم امتحان کنید؛ اگر آنجا هم باد کم است، مسیر هوا مقصر است، نه گاز.
- حالتهای دریچه (صورت، پا، شیشه) را عوض کنید و ببینید هوا واقعاً از دریچه مربوط بیرون میآید یا نه.
- فیلتر کابین را بیرون بیاورید و بدون آن (فقط برای تست چند دقیقهای) باد را بسنجید. اگر باد خیلی بیشتر شد، مقصر پیدا شد.
- به صدای پشت داشبورد گوش کنید؛ زوزه یا تقتق نشانه ایراد فن یا دریچه است.
- اگر باد بعد از مدتی کم میشود و با خاموش کردن برمیگردد، به یخ زدن اواپراتور شک کنید و ماشین را برای تست با گیج به تعمیرگاه ببرید.
توجه: تست بدون فیلتر فقط برای چند دقیقه و برای مقایسه است. ماشین را بدون فیلتر کابین نگه ندارید، چون خاک مستقیم روی اواپراتور مینشیند و مشکل را بدتر میکند.
چه کارهایی را خودتان انجام ندهید
- برای «بیشتر شدن باد» گاز کولر اضافه نکنید. گاز بیشتر جریان هوا را زیاد نمیکند و ممکن است به کمپرسور فشار بیاورد.
- اسپریهای ناشناخته را بدون آشنایی با مسیر، داخل دریچهها نزنید؛ ممکن است به سیمکشی یا سنسورها آسیب برسانند.
- سیم فن را مستقیم به باتری وصل نکنید؛ این کار ممکن است ماژول یا مقاومت را بسوزاند.
- داشبورد را بدون ابزار و آشنایی باز نکنید؛ گیرهها و سوکتها به راحتی میشکنند.
چند نکته برای اینکه باد کولر کم نشود
- فیلتر کابین را طبق توصیه دفترچه خودرو و در هوای پرگرد و غبار زودتر بازدید و تعویض کنید.
- زیر درپوش جلوی شیشه را گاهی از برگ و آشغال تمیز کنید.
- در فصل سرد هم گاهی کولر را چند دقیقه روشن کنید تا رطوبت جعبه اواپراتور کمتر بماند؛ نکات استفاده درست از بخاری و کولر در پاییز را در مطلب رفع بخار شیشه خودرو در پاییز آوردهایم.
- هر صدای تازه از پشت داشبورد را جدی بگیرید؛ فن معمولاً قبل از خراب شدن کامل، مدتی صدا میدهد.
سؤالات متداول
آیا کم بودن باد کولر به خاطر کم بودن گاز است؟
معمولاً نه. کم بودن گاز بیشتر سرما را کم میکند، نه شدت باد را. اگر هوا سرد است ولی ضعیف، اول مسیر هوا (فیلتر، اواپراتور، فن و دریچهها) را بررسی کنید. البته گاز نادرست در بعضی موارد میتواند به یخ زدن اواپراتور و کم شدن تدریجی باد کمک کند.
چرا باد کولر بعد از نیم ساعت رانندگی کم میشود؟
یکی از احتمالهای اصلی یخ زدن اواپراتور است. اگر بعد از خاموش کردن و چند دقیقه صبر باد برمیگردد، این احتمال قویتر میشود؛ ولی تشخیص قطعی نیاز به تست فشار و بررسی سنسور دارد.
تعویض فیلتر کابین چقدر روی باد کولر اثر دارد؟
اگر فیلتر واقعاً گرفته باشد، اثرش معمولاً همان لحظه حس میشود. اگر فیلتر نو هم تفاوتی ایجاد نکرد، باید سراغ اواپراتور، فن یا دریچهها رفت.
باد کولر از دریچههای پا بیرون میآید ولی از جلو نه؛ مشکل چیست؟
به احتمال زیاد دریچه یا فلاپ انتخاب مسیر هوا درست کار نمیکند؛ سیم گاز در رفته، دنده شکسته یا موتورک آن ایراد دارد. این مورد ربطی به گاز یا کمپرسور ندارد.
جمعبندی
کم بودن باد کولر ماشین در بیشتر موارد مشکل جریان هواست، نه مدار گاز. با یک بررسی ساده (مقایسه دور فن، تست حالت بخاری و نگاه کردن به فیلتر کابین) میتوانید خیلی وقتها خودتان علت را پیدا کنید و از هزینههای بیمورد مثل شارژ گاز بیدلیل جلوگیری کنید. اگر مشکل با تعویض فیلتر حل نشد یا باد بعد از مدتی کم میشود، بررسی دقیقتر با ابزار لازم است.
اگر باد کولر ماشینتان ضعیف شده و علتش را پیدا نکردید، به شارژ کولر گندمی در خیابان پیروزی تهران سر بزنید یا از طریق صفحه تماس با ما و اینستاگرام @accfzg با ما در ارتباط باشید. از ۱۳۸۸ کارمان کولر خودروست؛ نرخ خدمات را هم در لیست قیمت خدمات کولر خودرو ببینید.